ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ - ΟΡΘΟΥ

Ο καρκίνος του εντέρου – ορθού (colorectal cancer) είναι ένας από τους συχνότερους καρκίνους. Προσβάλλει συνήθως άτομα άνω των 40 και κυρίως άνω των 50 ετών, όμως υπάρχουν σημαντικές εξαιρέσεις όπου ο καρκίνος αυτός προσβάλλει πολύ νέα άτομα σαν συνέπεια βλάβης στα γονίδια. Οι βλάβες στα γονίδια κληρονομούνται κι έτσι υπάρχουν οικογένειες όπου ο καρκίνος του εντέρου προσβάλλει αρκετά μέλη 2, 3 ή περισσοτέρων γενεών. Για την κληρονομικότητα του καρκίνου παρουσιάζουμε πληροφορίες σε άλλο τμήμα του ιστοτόπου.

Screening: Ο έλεγχος του ασυμπτωματικού πληθυσμού

Ο καρκίνος του εντέρου δεν παρουσιάζει συμπτώματα στα αρχικά στάδια. Από την άλλη μεριά η πρώιμη διάγνωση σε αρχικό στάδιο είναι ο πιο σημαντικός παράγοντας για την θεραπεία. Για αυτό screening του γενικού πληθυσμού έχει οργανωθεί από το κράτος σε πολλές χώρες, δυστυχώς όχι ακόμα στην Ελλάδα. Ο τρόπος και ηλικία έναρξης του screening ποικίλλει από χώρα σε χώρα. Στην Ελλάδα μια γενική σύσταση είναι να αρχίζει μετά τα 50 εκτός αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό καρκίνου οπότε μπορεί να ενδείκνυται νωρίτερα.

Συμπτώματα

Δεν υπάρχουν ειδικά συμπτώματα που να χαρακτηρίζουν μόνο τον καρκίνο του εντέρου και αυτή είναι η μεγαλύτερη δυσκολία. Όλα τα συμπτώματα μπορεί να προέρχονται στο 95% των περιπτώσεων από καλοήθεις και συχνές παθήσεις και μόνο στο 5% από καρκίνο. Η επιλογή των ασθενών που χρειάζονται διερεύνηση δεν είναι πάντα εύκολη και χρειάζεται εξέταση από ειδικό.

Τα συνήθη συμπτώματα είναι

  • Αιμορραγία από το ορθό
  • Αλλαγή συνηθειών του εντέρου (διάρροια-δυσκοιλιότητα- εναλλαγή των δύο)
  • Κοιλιακός πόνος
  • Σιδηροπενική αναιμία

Κλινική εξέταση

Η κλινική εξέταση περιλαμβάνει εξέταση της κοιλιακής χώρας και του πρωκτού – ορθού με δακτυλική εξέταση και ορθοσκόπηση (είναι μια ανώδυνη εξέταση του ορθού που δεν χρειάζεται ειδική προετοιμασία).

Διάγνωση

Η διάγνωση μπαίνει με την ιστολογική εξέταση (βιοψία) που δείχνει αδενοκαρκίνωμα και διάφορα άλλα χαρακτηριστικά όπως η διαφοροποίηση, το Grade, η επιθετικότητα του όγκου κλπ.

Σταδιοποίηση

Το στάδιο του καρκίνου κατά τη διάγνωση είναι ο σηματικότερος παράγοντας για την επιτυχία της θεραπείας. Η διαδικασία της σταδιοποίησης περιλαμβάνει την διενέργεια αξονικής τομογραφίας κοιλίας-πυέλου-θώρακα και σε καρκίνο του ορθού μαγνητική τομογραφία της πυέλου και ενδο-ορθικό υπερηχογράφημα. Σε πιο σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να γίνουν περισσότερες εξετάσεις όπως PET scan. Η σταδιοποίηση παίρνει κάποιο χρόνο μερικών ημερών, όμως είναι κρίσημης σημασίας διότι η στρατηγική της θεραπείας διαφέρει ριζικά στα διάφορα στάδια της νόσου. Τα στάδια είναι από Δυσπλασία υψηλού βαθμού ή Σταδιο 0 έως Στάδιο IV.

Θεραπεία

Ο καρκίνος του εντέρου - ορθού θεραπεύεται στις περισότερες περιπτώσεις. Επομένως είναι πολύ σημαντικό ο άνθρωπος που λαμβάνει τα κακά νέα καθώς και η οικογένειά του να ξεπεράσουν το αρχικό shock που είναι φυσικό να αισθανθούν με τη διάγνωση και να επικεντρώσουν την προσοχή τους και τις δυνάμεις τους στην θεραπεία η οποία χρειάζεται την σωματική και ψυχική συνεργασία του ασθενούς για να επιτύχει. Η θεραπεία αυτού του καρκίνου είναι στο αρχικό σταδιο (Ι η και ΙΙ) χειρουργική, στα στάδια ΙΙΙ και IV όμως είναι πολυ-παραγοντική (multi-disciplinary) και περιλαμβάνει και χημειοθεραπεία / ακτινοθεραπεία. Ο συνδυασμός της θεραπείας που χρειάζεται κάθε άρρωστος καθώς και η στρατηγική της, για παράδειγμα ποια θεραπεία θα δοθεί πρώτη και ποια μετά είναι ένα πολύπλοκο θέμα το οποίο εξετάζεται κατά περίπτωση από το Ογκολογικό Συμβούλιο (Multi-disciplinary team). Σε γενικές γραμμές τα τελευταία χρόνια κερδίζει έδαφος η χρήση της ακτινοθεραπείας  για τον καρκίνο του ορθού, ιδίως προ-εγχειρητικά.

Κολοστομία- Ειλεοστομία

Στον καρκίνο του παχέος εντέρου δεν χρειάζεται κατά κανόνα ούτε κολοστομία ούτε ειλεοστομία εφ όσον η εγχείρηση γίνει από ειδικό χειρουργό εντέρου ορθού. Σε κάποιες περιπτώσεις καρκίνου του ορθού είναι αναγκαίο να γίνει μια προσωρινή ειλεοστομία όταν γίνεται ορθική αναστόμωση για αποφυγή επιπλοκών. Αυτή η ειλεοστομία (εξωτερίκευση τμήματος του λεπτού εντέρου) είναι αυστηρά προσωρινή και κλείνεται μετά από μερικές εβδομάδες με μια μικρότερη επέμβαση. Ενας από τους σκοπούς της εκπαίδευσης του ειδικευομένου χειρουργού εντέρου-ορθού είναι η αποφυγή μόνιμης κολοστομίας η οποία πρέπει να γίνεται μόνο σε σπάνιες περιπτώσεις.

Λαπαροσκοπική Χειρουργική

Ο καρκίνος του εντέρου-ορθού πρέπει να χειρουργείται σχεδόν πάντα λαπαροσκοπικά, εκτός αν υπάρχει αντένδειξη όπως προηγούμενα μεγάλα χειρουργεία η προχωρημένος καρκίνος. Η Λαπαροσκοπική Χειρουργική έχει αποδειχθεί ότι έχει σημαντικά πλεονεκτήματα όπως ταχύτερη ανάρρωση, λιγότερες επιπλοκές και καλύτερο ογκολογικό αποτέλεσμα. 

Θεραπεία της υποτροπής

Κάποιοι καρκίνοι θα υποτροπιάσουν. Αυτό δεν είναι το τέλος του κόσμου, εφόσον είμαστε προετοιμασμένοι για αυτό με στενή παρακολούθηση. Ακόμα και με την ανίχνευση ηπατικών ή πνευμονικών μεταστάσεων υπάρχει δυνατότητα επιτυχούς θεραπείας με χημιοθεραπεία και χειρουργείο. Η εξειδίκευση του χειρουργού και η στενή συνεργασία με τους Ογκολόγους και το Ογκολογικό συμβούλιο είναι απαράιτητη.

Ογκολογικό Συμβούλιο

Το Ογκολογικό Συμβούλιο αποτελείται από χειρουργούς, ογκολόγους, ακτινολόγους, παθολογοανατόμους και άλλους επιστήμονες και είναι βασικό για την σωστή θεραπεία μιας και ο σχεδιασμός της στρατηγικής μπορεί κάποτε να είναι περίπλοκος.